Een advocaaat levert geen commodity services

Advocaten zijn geen leveranciers van commodity services. Want dan zou je als klant een fixed fee kunnen verlangen. En zover krijg je een advocaat zelden. Toch zijn er juridische diensten aan te wijzen die kunnen worden beschouwd als een commodity. Denk aan incassodiensten. Het binnenhalen van een geldvordering met een verweer dat weinig om handen heeft, is juridisch niet ingewikkeld. Het vereist eerder administratieve en organisatorische inzet. Voor incassozaken geldt sinds jaren het incassotarief. En daarmee heeft de advocatuur deze dienstverlening ook grotendeels overgelaten aan deurwaarderskantoren en incassobureaus. Een medewerkster van een deurwaarderskantoor heeft mij eens verteld dat zij 700 incassozaken tegelijk beheert. Buiten de vraag of een advocaat het dan nog leuk vindt, is voor een advocaat zo'n aantal administratief niet meer te organiseren. Het past niet in diens business model.

Zijn er nog meer commodity-diensten aan te wijzen? Ik meen van wel. Denk aan de zogenaamde geregelde ontbindingen in de ontslagpraktijk. Het opstellen en indienen van een verzoek- of verweerschrift vraagt nauwelijks juridische deskundigheid. Het wordt vaak door de secretaresse gedaan. Toch wordt hier soms 1000 of zelfs 1500 euro voor gevraagd. En zo is een lucratieve ontslagindustrie ontstaan; als jurist voeg je hier geen waarde toe maar het verdient goed. Hele secties draaien er op. Zo waren er in 2004 meer dan 80.000 ontbindingprocedures ex art. 7:685 BW waarvan 80% geregeld. Zowel werknemer als werkgever worden daarbij apart bijgestaan en krijgen ieder een factuur van de advocaat. Bij een gemiddelde factuurwaarde van 500 euro hebben we over een jaaromzet van 64 miljoen euro. Terwijl het voor 300 euro kan, alles bij elkaar voor werknemer en werkgever. Bij een ontslagronde van 50 werknemers waarbij de werkgever ook de kosten rechtsbijstand van de werknemer dekt, kan je als bedrijf zo forse besparingen realiseren.

Ook in het intellectuele eigendomsrecht zijn commodity services aan te wijzen. Denk aan de aanpak van product- en merkvervalsing. Bedrijven hebben daar last van. Het kan gaan om namaak van speelgoed, meubelen, cosmetica, merkkleding en zelfs geneesmiddelen. Het komt uit India of China via een onduidelijk web van tussenhandelaren in Europa terecht. In het kader van IP-asset management (zie ook) moet daarop IP-enforcement worden toegepast.

IP-enforcement betekent in de praktijk het van de markt halen van de namaakproducten en een schadeclaim neerleggen bij de producent of handelaar. In het verleden namen bedrijven voor IP enforcement een gespecialiseerd advocatenkantoor in de arm. Het kantoor stuurde haar medewerkers zelfs op pad om namaakproducten op te sporen in winkels, markten en internet. De advocaat als een soort detective. Daarnaast werd de advocaat gevraagd contact te onderhouden met de Douane, Fiod-ECD en Openbaar Ministerie. En zelfs aangifte te doen. Op namaakpartijen werd met hulp van een advocaat beslag gelegd en de handelaar werd onder druk gezet om een onthoudingsverklaring te ondertekenen. Buiten het leggen van beslag betreft het ook hier grotendeels administratieve en organisatorische taken.

De kosten van IP-enforcement zaak kunnen met advocatenbijstand oplopen tot duizenden euro’s. En dat staat vaak niet in verhouding tot het belang van een zaak. Het gaat immers om relatief kleine partijen namaakproducten maar dan in grote aantallen. En iedere partij is een losse zaak, met zaak- en factuurnummer. Partijen die je als bedrijf niet ongemoeid wil laten. Maar er moet ook op de kosten van IP-enforcement worden gelet. Dus toen in de jaren ‘80 het volume van zaken bij bedrijven groeide, liepen de kosten van de advocatenbijstand zo op dat naar alternatieven werd gezocht. En zo ontstond in 1991 met ondersteuning van de Amsterdamse Kamer van Koophandel de Stichting Namaakbestrijding. Een initiatief dat nu ruim 15 jaar later zeer goed is uitgepakt. Niet alleen de 130 aangesloten bedrijven zijn tevreden. Ook van medewerkers van de Douane en Fiod-ECD vernam ik positieve geluiden. SNB-React heeft veel kennis en huis die ze bereid is te delen met douane en Fiod-ECD. SNB React was bovendien makkelijk benaderbaar zo lieten medewerkers van Fiod-ECD en Douane mij weten. Dat kan van advocaten door de druk om uren te schrijven niet altijd worden gezegd.

SNB-React heeft van IP-enforcement een commodity service gemaakt. Zo wordt voor het doen van aangifte bij Fiod-ECD en de opvolging een vergoeding gevraagd van € 200. Voor de contacten met de Douane ingevolge de Douanerichtlijn 1383/2003 waarbij wordt aangestuurd op een afstandverklaring en vernietiging betaal je € 300. In 2006 heeft SNB-React meer dan 8000 zaken behandeld. Die zaken komen in een database en aangesloten bedrijven kunnen op de rapportages van hun zaken inloggen. SNB-React heeft daarnaast zusterorganisaties in de meeste Europese landen. Het opzetten van een pan-Europees IP-enforcement programma komt zo een stap dichterbij, de financiële drempel is lager geworden.

IP enforcement is overigens het meest effectief door niet alleen de namaakproducten te onderscheppen of de bron aan te pakken. IP enfordement is onderdeel van IP asset management. En dat omvat ook afspraken maken met het verkoopkanaal in het kader van supply chain management. En consumenten dienen te worden voorgelicht over hoe ze namaak kunnen onderscheiden. Daarnaast moeten adverteerders zoals google en ebay worden aangesproken. Het geneesmiddelbedrijf Abbott heeft de uitwerking van haar IP asset management op internet gezet.

Afbeelding: Copyright (C) 2000,2001,2002 Free Software Foundation, Inc.
51 Franklin St, Fifth Floor, Boston, MA 02110-1301 USA