Denken als een deal lawyer (2)

Als bedrijfsjurist moet je ervoor zorgen dat je tijdig wordt betrokken bij belangrijke transacties. En dat doe je door de taal van de CEO, CFO, sales en procurement te spreken. Door hen het gevoel te geven dat je de business snapt en niet alleen wijst op de risico's maar vooral meedenkt in kansen en mogelijkheden. Ze moeten jou kortom zien als een go-to lawyer die er niet alleen is om de puntjes op de i te zetten.

Het beeld dat een jurist de transactie vertraagt en zaken met legalese onnodig moeilijk maakt, moet kortom worden weggenomen. Ook het beeld dat de vertrouwensbasis met het opnemen van een jurist in het deal-team zou worden ondermijnd, moet worden weggenomen. Als bedrijfsjurist breng je de boodschap dat met een jurist in het team je juist sneller en soepeler tot een betere deal komt.

Maar wat blijkt nu? Niet de juristen zondigen zich hier aan. Het alleen maar denken in risico's en het win/win-aspect van een transactie veronachtzamen, komt juist voor bij de groeiende groep van sourcing- en contract managers! De IACCM, de vereniging van contractmanagers en sourcing specialisten, heeft dit na onderzoek onder haar leden vastgesteld.

In dit onderzoek onder ruim 500 internationale bedrijven werden contractmanagers gevraagd over welke van de 30 soorten contractsbepalingen het meeste werd onderhandeld. Daaruit kwam een top 10 naar voren met onder meer limitations of liability, indemnification, rights to terminate en liquidated damages for performance failure. Dit tot groot verdriet van IACCM. Want het staat haaks op hun missie en visie dat contractsonderhandelingen juist gericht zouden moet zijn op wederzijds succes in plaats van op een mogelijke mislukking. Er wordt daarover de volgende verzuchting gedaan:
And so we end another year with value-reduction terms heading the list - limitations of liability, levels of indemnity, control of Intellectual Property, rights to terminate, liquidated damages for performance failure ..... We call them ‘value reduction’ terms because they contribute little or nothing to the quality of the relationship, nor the likelihood of its success. They distract from value-add relationship or offering discussions. And they tackle risk in only a very narrow sense – most of these terms are about allocating the consequences of failure. By undermining the framework for collaboration, they often increase the probability that failure will occur.

Denken als een Deal Lawyer

Vorig jaar heb ik de Grotius Specialisatieopleiding Contracteren gevolgd. En of ik er wat aan had, wordt mij nu gevraagd. Ja, antwoord ik dan. Het programma zat goed in elkaar en de meeste docenten hadden een prima verhaal. Door het maken van huiswerk en het afleggen van een tentamen bleef de stof ook veel beter hangen. De kennis van boek 3, 6 en 7, Weens koopverdrag, EVO en EEX is na het verlaten van de collegebanken zo weer opgefrist en beklijfd ook. Mijn theoretische basis nodig om contracten te beoordelen en op te stellen, is verstrekt. Het helpt zeker.

Bij een aantal cursusonderdelen ging het helaas niet verder dan het geven van een juridische basis. Aan de hand van een groot aantal Hoge Raad-uitspraken werd door deze docenten geïllustreerd waarom een bepaalde contractsbepaling niet stand hield bij een geschil. Of veleer tot verwarring leidde in plaats van een door partijen gewenste duidelijkheid. OK, dachten de meeste cursisten, wat is voor zo'n situatie dan wel een goede contractsbepaling? En dan bleef het stil. Daar werd geen tijd voor vrij gemaakt. En dat was in de beleving van met name de deelnemende bedrijfsjuristen vreemd. Want het is een cursus contracteren, een werkwoord, dus zou je mogen verwachten dat ook vaardigheden worden bijgebracht. Om juist procedures te voorkomen. Al is het maar 30 minuten in een blok van 3 uur om zo de cursist op weg te helpen. Want anders past het beter in de Grotius specialisatieopleiding Onderneming en Aansprakelijkheid, waar litigation centraal staat.

In de Verenigde Staten wordt contract drafting skills al wel aangeboden. De noodzaak van het onderwijzen van drafting skills wordt treffend verwoord door Tina Stark: doing deals is fundamentally different from litigating, in terms of both the skills used and the substantive knowledge required. This applies at the most basic level—that is, what it means to think like a lawyer. Although the academy prides itself on teaching students to think like a lawyer, for the most part we teach students to think like litigators. To teach our students to be deal lawyers, we must teach them to think like deal lawyers.

Denken als een deal lawyer. Een deal lawyer is volgens Tina Stark in staat een business deal te vertalen in een contractueel concept. En meer dan dat, een deal lawyer voegt voor zijn klant waarde toe aan een deal. Door mogelijke business issues tijdig te onderkennen en er een oplossing voor te vinden in het contract. Nederlandse deal lawyers moeten wachten tot het Nederlandse onderwijs deze ontwikkeling oppikt. En ondertussen kunnen ze terugvallen op de boeken van Tina Stark en Charles M. Fox of in mindere mate het boek van Richard Cristou.

Duur?

Bedrijfsjuristen klagen wel eens dat advocaten duur zijn. Voor een senior medewerker betaal je vaak meer dan 250 euro per uur.

Een ervaren bedrijfsjurist is echter ook niet goedkoop. Volgens een salary survey van Voxius verdient een ervaren bedrijfsjurist al snel 100.000 euro bruto per jaar. Reken daar bovenop nog eens secundaire arbeidsvoorwaarden als pensioen en auto en de kosten van een werkplek (inclusief HR-, ICT- en andere ondersteuning) dan lopen de kosten per jaar op tot ruim 150.000 euro.

Uitgaande van 1400 productieve uren per jaar, kost een bedrijfsjurist daarmee 110 euro per uur. Goedkoper dan een advocaat, inderdaad. Maar daar komen de advocatenkosten natuurlijk nog bij.